(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.76. అధ్యాయః 076
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ఇంద్రేణ దేవశర్మమున్యసన్నిధానే తద్భార్యావిలోభనాయ తదాశ్రమాభిగమనం॥ 1 ॥
తథా విపులతపోఽభిభూతేన భయాత్తతో నిర్గమనం॥ 2 ॥
విపులేన శక్రవృత్తాంతనివేదనతుష్టాద్గురోర్వరగ్రహణపూర్వకం తపశ్చరణం॥ 3 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ।

తతః కదాచిద్దేవేంద్రో దివ్యరూపవపుర్ధరః।
ఇదమంతరమిత్యేవమభ్యగాత్తమథాశ్రమం॥ 13-76-1(84465)
రూపమప్రతిమం కృత్వా లోభనీయం జనాధిపః।
దర్శనీయతమో భూత్వా ప్రవివేశ తమాశ్రమం॥ 13-76-2(84466)
స దదర్శ తమాసీనం విపులస్య కలేబరం।
నిశ్చేష్టం స్తబ్ధనయనం యతాఽఽలేఖ్యగతం తథా॥ 13-76-3(84467)
రుచిం చ రుచిరాపాంగీం పీనశ్రోణిపయోధరాం।
పద్మపత్రవిశాలాక్షీం సంపూర్ణేందునిభాననాం॥ 13-76-4(84468)
సా తమాలోక్య సహసా ప్రత్యుత్తాతుమియేష హ।
రూపేణ విస్మితా కోఽసీత్యథ వక్తుమివేచ్ఛతీ॥ 13-76-5(84469)
ఉత్థాతుకామా తు సతీ విష్టవ్ధా విపులేన సా।
నిగృహీతా మనుష్యేంద్ర న శశాక విచేష్టితుం॥ 13-76-6(84470)
తామాబభాషే దేవేంద్రః సాంనా పరమవల్*******।
త్వదర్థమాగతం విద్ధి దేవేంద్ర మాం శుచిస్మితే॥ 13-76-7(84471)
క్లిశ్యమానమనంగేన త్వత్సంకల్పభవేన హ।
తత్పర్యాప్నుహి మాం సుభ్రు పురా కాలోఽతివర్తతే॥ 13-76-8(84472)
తమేవంవాదినం శక్రం శుశ్రావ విపులో మునిః।
గురుపత్నయాః శరీరస్థో దదర్శ త్రిదసాధిపం॥ 13-76-9(84473)
న శశాక చ సా రాజన్ప్రత్యుత్థాతుమనిందితా।
వక్తుం చ నాశకద్రాజన్విష్టబ్దా విపులేన సా॥ 13-76-10(84474)
ఆకారం గురుపత్న్యాస్తు స విజ్ఞాయ భృగూద్వహః।
నిజయ్నాహ మహాతేజా యోగేన బలవత్ప్రభో।
బబంధ యోగబంధైశ్చ తస్యాః సర్వేంద్రియాణి సః॥ 13-76-11(84475)
తాం నిర్వికారాం దృష్ట్వా తు పునరేవ శచీపతిః।
ఉవాచ వ్రీహితో రాజంస్తాం యోగబలమోహితాం॥ 13-76-12(84476)
ఏహ్యేహీతి తతః సా తు ప్రతివక్తుమియేష తం।
స తాం వాచ్యం గురోః పత్న్యా విపులః పర్యవర్తయత్॥ 13-76-13(84477)
భోః కిమాగమనే కృత్యమితి తస్యాస్తు నిఃసృతా।
వక్త్రాచ్ఛశాంకసదృశాద్వాణీ సంస్కారభూషణా॥ 13-76-14(84478)
వీడితా సా తు తద్వాక్యముక్త్వా పరవశా తదా।
పురందరశ్చ సంత్రస్తో బభూవ విమనా భృశం॥ 13-76-15(84479)
స తద్వైకృతమాలక్ష్య దేవరాజో విశాంపతే।
అవైక్షత సహస్రాక్షస్తదా దివ్యేన చక్షుషా॥ 13-76-16(84480)
స దదర్శ మునిం తస్యాః శరీరాంతరగోచరం।
ప్రతిబింబమివాదర్శే గురుపత్న్యాః శరీరగం॥ 13-76-17(84481)
స తం ఘోరేణ తపసా యుక్తం దృష్ట్వా పురందరః।
ప్రావేపత సుసంత్రస్తో వ్రీడితశ్చ తదా విభో॥ 13-76-18(84482)
విముచ్య గురుపత్నీం తు విపులః సుమహాతపాః।
స్వకలేబరమావిశ్య శక్రం భీతమథాబ్రవీత్॥ 13-76-19(84483)
అజితేంద్రియ దుర్బుద్ధే పాపాత్మక పురందర।
న చిరం పూజయిష్యంతి దేవాస్త్వాం మానుషాస్తథా॥ 13-76-20(84484)
కిన్ను తద్విస్మృతం శక్ర న తన్మనసి తే స్థితం।
గౌతమేనాసి యన్ముక్తో భగాంకపరిచిహ్నితః॥ 13-76-21(84485)
జానే త్వాం బాలిశమతిమకృతాత్మానమస్థిరం।
మయేయం రక్ష్యతే మూఢ గచ్ఛ పాప యథాగతం॥ 13-76-22(84486)
నాహం త్వామద్య మూఢాత్మందహేయం హి స్వతేజసా।
కృపాయమానస్తు న తే దగ్ధుమిచ్ఛామి వాసవ॥ 13-76-23(84487)
స చ ఘోరతమో ధీమాన్గురుర్మే పాపచేతసం।
దృష్ట్వా త్వాం నిర్దహేదద్య క్రోధదీప్తేన చక్షుషా॥ 13-76-24(84488)
నైవం తు శక్ర కర్తవ్యం పునర్మాన్యాశ్చ తే ద్విజాః।
మా గమః ససుతామాత్యః క్షయం బ్రహ్మబలార్దితః॥ 13-76-25(84489)
అమరోస్మీతి యద్బుద్ధిం సమాస్థాయ ప్రవర్తతే।
మావమంస్థా న తపసా న సాధ్యం నామ కించన॥ 13-76-26(84490)
భీష్మ ఉవాచ। 13-76-27x(7019)
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం శక్రో విపులస్య మహాత్మనః।
న కించిదుక్త్వా వ్రీడార్తస్తత్రైవాంతరధీయత॥ 13-76-27(84491)
ముహూర్తయాతే తస్మింస్తు దేవశర్మా మహాతపాః।
కృత్వా యజ్ఞం యథాకామమాజగామ స్వమాశ్రమం॥ 13-76-28(84492)
ఆగతేఽథ గురౌ రాజన్విపులః ప్రియకర్మకృత్।
రక్షితాం గురేవ భార్యాం న్యవేదయదనిందితాం॥ 13-76-29(84493)
అభివాద్య చ శాంతాత్మా స గురుం గురువత్సలః।
విపులః పర్యుపాతిష్ఠద్యథాపూర్వమశంకితః॥ 13-76-30(84494)
విశ్రాంతాయ తతస్తస్మై సహాసీనాయ భార్యయా।
నివేదయామాస తదా విపులః శక్రకర్మ తత్॥ 13-76-31(84495)
తచ్ఛుత్వా స మునిస్తుష్టోం విపులస్య ప్రతాపవాన్।
బభూవ శీలవృత్తాభ్యాం తపసా నియమేన చ॥ 13-76-32(84496)
విపులస్య గురౌ వృత్తిం భక్తిమాత్మని తత్ప్రభుః।
ధర్మే చ స్థిరతాం దృష్ట్వా సాధుసాధ్విత్యభాషత॥ 13-76-33(84497)
ప్రతినంద్య చ ధర్మాత్మా శిష్యం ధర్మపరాయణం।
వరేణ చ్ఛందయామాస దేవశర్మా మహామతిః॥ 13-76-34(84498)
స్థితిం చ ధర్మే జగ్రాహ స తస్మాద్గురువత్సలః।
అనుజ్ఞాతశ్చ గురుణా చచారానుత్తమం తపః॥ 13-76-35(84499)
తథైవ దేవశర్మాపి సభార్యః స మహాతపాః।
నిర్భయో బలవృత్రఘ్నాచ్చచార విజనే వనే॥ ॥ 13-76-36(84500)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి షట్సప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 76 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-76-20 కామాత్మక పురందరేతి ధ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.